સમજાવો: હાઇડ્રોજન બંધ અને ઉષ્મીય ઊર્જા.

(N/A) હાઇડ્રોજન બંધ: અણુઓમાં આંશિક ધન $\delta^{+}$ હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને આંશિક ઋણ વિદ્યુતઋણ પરમાણુ (જેમ કે $N, O, F$) વચ્ચે રહેલા આકર્ષણ બળને હાઇડ્રોજન બંધ કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણો: $(i)$ $NH_{3}$ નો $N-H$,$(ii)$ $H_{2}O, C_{2}H_{5}OH, C_{6}H_{5}OH$ નો $O-H$,$(iii)$ $HF$ નો $H-F$.
લાક્ષણિકતાઓ:
$\Rightarrow$ જોકે હાઇડ્રોજન બંધ મુખ્યત્વે $N, O, F$ પૂરતો મર્યાદિત છે,પરંતુ અન્ય વિદ્યુતઋણ તત્વો જેમ કે $Cl$ પણ ક્યારેક ભાગ લઈ શકે છે.
$\Rightarrow$ હાઇડ્રોજન બંધની ઊર્જા $10$ થી $100 \ kJ \ mol^{-1}$ ની વચ્ચે હોય છે.
$\Rightarrow$ આ નોંધપાત્ર ઊર્જા છે,જે હાઇડ્રોજન બંધને પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક એસિડ જેવા ઘણા સંયોજનોના બંધારણ અને ગુણધર્મો નક્કી કરવામાં શક્તિશાળી બળ બનાવે છે.
$\Rightarrow$ $H$-બંધની મજબૂતી એક અણુના વિદ્યુતઋણ પરમાણુના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને બીજા અણુના હાઇડ્રોજન પરમાણુ વચ્ચેના કુલંબિક આકર્ષણ દ્વારા નક્કી થાય છે.
$\Rightarrow$ જેમ પદાર્થમાં અણુઓ વચ્ચેનું અંતર વધે છે,તેમ $H$-બંધની મજબૂતી ઘટે છે (દા.ત.,$Solid$ $\rightarrow Liquid$ $\rightarrow Gas$).
ઉષ્મીય ઊર્જા: ઉષ્મીય ઊર્જા એ પદાર્થમાં રહેલા પરમાણુઓ અથવા અણુઓની ગતિને કારણે ઉદ્ભવતી ઊર્જા છે.
$\Rightarrow$ તે પદાર્થના તાપમાનના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
$\Rightarrow$ તે દ્રવ્યના કણોની સરેરાશ ગતિજ ઊર્જાનું માપ છે અને કણોની ગતિ માટે જવાબદાર છે.